Menu

Historia i położenie Gminy

Gmina Mogilany usytuowana jest w południowo-wschodniej części powiatu krakowskiego, wzdłuż drogi krajowej Nr 7, stanowiącej najważniejszy drogowy szlak komunikacyjny Kraków - Chyżne/Zakopane.

Powiat krakowski utworzony jest z 17 gmin okalających Kraków, położony w samym środku województwa małopolskiego. Województwo małopolskie tworzą natomiast 22 powiaty, 182 Gminy (miejskie i wiejskie) oraz 1904 sołectwa.

Lokalizacja Gminy Mogilany

Gmina Mogilany jest wiec jedna ze 127 gmin wiejskich województwa małopolskiego, położona prawie w jego centrum. Jednakże jej położenie w bezpośrednim sąsiedztwie gmin miejskich, takich jak: Kraków, Skawina, Myślenice, Świątniki Górne, czyni z niej wiejską enklawie, często postrzeganą jako sypialnie dla miasta Krakowa. Powierzchnia Gminy to 43,55 km², co stanowi 3,54% powierzchni powiatu krakowskiego.

Od południa Gmina Mogilany sąsiaduje bezpośrednio z powiatem myślenickim Południowa część powiatu krakowskiego - Gmina Mogilany, Świątniki Górne i Skawina stanowią przedgórze Karpat.

 Teren Gminy wykazuje cechy charakterystyczne dla klimatu i geologii Karpat, czyli duża zmienność klimatu, wysokie opady i bogata rzeźbę terenu, co przekłada się na urokliwy krajobraz Gminy Mogilany. Ze wzgórza mogilańskiego roztacza się w kierunku północnym piękny widok na Kraków, natomiast dziesiątki szczytów, grzbietów i pasm górskich kulisowo zachodzących na siebie zamyka horyzont od strony południowej koronka skalnych tatrzańskich turni.

 
  • Aleja grabowa parku dworskiego
    Aleja grabowa parku dworskiego
     
  • Kościół parafialny św. Bartłomieja w Mogilanach
    Kościół parafialny św. Bartłomieja w Mogilanach
     
  • Renesansowy park dworski w Mogilanach
    Renesansowy park dworski w Mogilanach
     
 

Historia

 
Każdy kto jechał do Zakopanego przejeżdżał przez Mogilany. To tu, ze szczytu Mogilańskiej Góry, zaledwie 5 km od granic Krakowa, podziwiać można wspaniała panoramę polskich gór (od Masywu Babiej Góry poprzez Beskid Wyspowy, Gorce, Tatry, aż po Beskid Sądecki). A gdy już nasycimy wzrok widokiem szczytów, grzbietów i pasm górskich wystarczy tylko się odwrócić, aby oczom naszym ukazała się malownicza panorama Krakowa. To właśnie szczególne położenie stanowiło od dawna atrybut Mogilan.

Do końca XII wieku stacjonowała tu straż królewska, tędy wiódł trakt na Węgry i dalej na południe Europy, właśnie to miejsce możni wybierali na swoje siedziby. Mogilany i dobra je otaczające zaliczane były do włości wielkopańskich i jako takie stanowiły cenną darowiznę albo też silny atut w rozgrywkach majątkowych. Przez wieki ukuło się nawet powiedzenie: „Kto ma ChrobieI, Mogilany ten się liczy między pany". Kolejni właściciele w mniejszym lub w większym stopniu przyczyniali się do rozwoju Mogilan. Zanim jednak przeszły one w ręce prywatne stanowiły cenną zdobycz dóbr królewskich i książęcych. Ponad 300 lat (1243-1560) Mogilany podlegały zakonowi Cystersów. To im Mogilanie zawdzięczają pierwszy drewniany kościół oraz powołanie samodzielnej parafii. Kościół ten służył wiernym do początku XVII w. kiedy to Mikołaj Borek, ówczesny pan na Mogilanach wystawił kościół z cegły, który po rozbudowie (1929) i przebudowie (1975) uzyskał obecny wygląd. Skarbem tej świątyni jest późnobarokowy ołtarz w kształcie serca, będący unikatem w skali europejskiej.  

Pośród właścicieli Mogilan znaczące miejsce zajmuje Wawrzyniec Spytko Jordan wojewoda sandomierski. Zauroczony Mogilanami, wybudował tu w 1560 r. drewniany pałac na ciosowym kamiennym podmurowaniu i otoczył go pięknym ogrodem i parkiem widokowym. Niestety z dzieła Spytka pozostały do dziś tylko fragmenty renesansowego parku. Ocalały jedynie przepiękne aleje grabowe. Wśród wielu drzew tworzących szpalery dojrzeć można jeszcze te, które trwają na swym miejscu od samego początku, sadzone być może rękoma samego Spytka Jordana. Ten zaś był nie tylko dygnitarzem, dziedzicem olbrzymich fortun i wojownikiem ale również mecenasem sztuki i nauki. W Mogilanach gościł Stanisława Orzechowskiego i Mikołaja Reja z Nagłowic. Dzięki drukarni założonej, w oficynie pałacu Maciej Wierzbita - czołowy polski drukarz, mógł wydać znane wszystkim dzieło Reja „żywot człowieka poczciwego". O wielkości ówczesnego pałacu świadczy fakt, że gdy w 1764 r. Potocki rozebrał zrujnowany pałac Spytka, z jego resztek zbudował dwór, spichlerz, dwa browary i budynek administracyjny. Oprócz Potockich, również inne znane rody zapisały swoje karty w historii Mogilan: Borkowie, Masalsscy, Lubomirscy, Taszyccy. Ostatni właściciele, Konopkowie, kupili Mogilany w 1802 r. i władali nimi aż do wybuchu drugiej wojny światowej. To im zawdzięczamy obecny kształt dworku i otaczającego go parku. Zasłynęli także jako fascynacji nowinek technicznych i producenci maszyn rolniczych. Organizowane w Mogilanach wystawy tych maszyn cieszyły się powodzeniem. Konopków wspomina się w Mogilanach jako panów dobrych i dbających o swoich włościan. Nie bez powodu: Józef Konopka założył Szkołę Rolniczą w Czernichowie i wyposażył ją w podstawowe narzędzia rolnicze. Był również współzałożycielem Szkoły Ślusarskiej w Świątnikach Górnych.

 

Po wojnie ziemia dworska została rozparcelowana pomiędzy chłopów a dwór został upaństwowiony. Dopiero w 1967 r. pałac z najbliższym otoczeniem został przekazany Polskiej Akademii Nauk, która po przeprowadzeniu generalnego remontu przeznaczyła go na ośrodek konferencyjny.

 Na północnym stoku mogilańskiego wzgórza znajduje się jeden z nielicznych na Pogórzu Wielickim rezerwatów. Jest to istniejący od 1969 r. rezerwat florystyczny „Cieszynianka" będący ostoją cieszynianki wiosennej, którą można spotkać na kilku zaledwie stanowiskach w kraju. Pod koniec marca i w pierwszych dniach kwietnia można spotkać jej drobne, blade kwiaty w młodym bukowo - brzozowym lesie porastającym wzgórze mogilańskie.

Dzisiejsze Mogilany liczą ok. 2,5 tys. mieszkańców i stanowią centrum administracyjno - kulturalne Gminy Mogilany, którą zamieszkuje łącznie ponad 10 tys. osób. Większość mieszkańców pracuje w pobliskim Krakowie, a część trudni sie rzemiosłem i drobnymi usługami.

W Mogilanach znajduje się siedziba Urzędu Gminy, Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej, Gminny Ośrodek Kultury, Szkoła Podstawowa im. Józefa Nowina Konopki, Gimnazjum, Przedszkole Samorządowe „Iskierka", Urząd Pocztowy, Oddział Krakowskiego Banku Spółdzielczego i wiele dobrze prosperujących przedsiębiorstw. Działa tutaj również Ochotnicza Straż Pożarna - jednostka wiodąca w gminie w zakresie bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Mieszkańcy chętnie zapisują sie do funkcjonujących stowarzyszeń: Towarzystwa Przyjaciół Mogilan, Towarzystwa Przyjaciół Boczku, Koła Polskiego Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów, a miłośnicy sportu mogą podziwiać sukcesy Ludowego Klubu Sportowego „Mogilany".

 
  • Strażacy dogaszają pogorzelisko
    Strażacy dogaszają pogorzelisko
    Pożar we wsi Buków 1930/08
  • Pogorzelcy na tle zgliszcza swojego domu.
    Pogorzelcy na tle zgliszcza swojego domu.
    1930/08
  • Droga zakopiańska pod Mogilanami
    Droga zakopiańska pod Mogilanami
    Widoczne słupy z linią elektryczną. 1934
  • Obchody Święta Niepodległości w Mogilanach
    Obchody Święta Niepodległości w Mogilanach
    1933
  • Obchody Święta Sadzenia Drzewek przy trasie Kraków - Zakopane
    Obchody Święta Sadzenia Drzewek przy trasie Kraków - Zakopane
    Fragment uroczystości poświęcenia drzewek. Widoczny m.in. red. Marian Dąbrowski (w głębi z prawej, w okularach, trzyma kapelusz). 1934
  • Chorowice. Dworek.
    Chorowice. Dworek.
    Chorowice, woj. krakowskie. Dworek. Widok zewnętrzny. 1936
  • Konary. Dwór Kossaków
    Konary. Dwór Kossaków
    1935
  • Mogilany. Fragment wsi
    Mogilany. Fragment wsi
    Samochód osobowy na drodze i zabudowania w tle. 1933
  • Uroczystość odsłonięcia tablicy pamiątkowej ku czci Józefa Piłsudskiego na dzwonnicy w kościele św. Bartłomieja Apostoła w Mogilanach
    Uroczystość odsłonięcia tablicy pamiątkowej ku czci Józefa Piłsudskiego na dzwonnicy w kościele św. Bartłomieja Apostoła w Mogilanach
    1935

Godziny pracy Urzędu Gminy

- poniedziałek: 7.00 - 16.30
- wtorek, środa , czwartek: 7.00 - 15.00
- piątek: 7.00 - 13.30

Kontakt

Urząd Gminy Mogilany
  • 32-031 Mogilany, Rynek 2.
  • telefon stacjonarny (centrala):  12 270 10 13
  • faks:  12 270 16 77

Sekretariat: